Δεν υπάρχει ηλικία στην οποία κάθε άνδρας «πρέπει» να κάνει σπερμοδιάγραμμα. Υπάρχουν όμως συγκεκριμένες στιγμές στις οποίες η εξέταση αποκτά μεγαλύτερο νόημα: όταν εσύ και η σύντροφός σου σχεδιάζετε να αποκτήσετε παιδί ή όταν το ιστορικό σου περιλαμβάνει κάτι που μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα.
Δεν χρειάζεται όμως να περιμένεις μια απόφαση ή ένα πρόβλημα για να κάνεις την εξέταση. Πολλοί από τους παράγοντες που επηρεάζουν το σπέρμα δεν δίνουν κανένα σύμπτωμα και ένα σπερμοδιάγραμμα σε μια “ήσυχη” περίοδο της ζωής σου, μπορεί να σου δώσει ένα χρήσιμο σημείο αναφοράς και τη δυνατότητα πρόληψης.
Τι είναι το σπερμοδιάγραμμα;
Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά: το σπερμοδιάγραμμα είναι η βασική εργαστηριακή εξέταση για την αξιολόγηση του σπέρματος και αποτελεί σημαντικό μέρος της διερεύνησης της ανδρικής γονιμότητας.
Στο πλαίσιο της εξέτασης αξιολογούνται βασικές παράμετροι, όπως:
- o όγκος σπέρματος,
- η συγκέντρωση των σπερματοζωαρίων,
- ο συνολικός αριθμός τους,
- η κινητικότητά τους,
- η μορφολογία τους.
Το σπερμοδιάγραμμα δίνει μία συνολική εικόνα των βασικών παραμέτρων που σχετίζονται με τη δυνητική γονιμοποιητική ικανότητα.
Ωστόσο, ένα καλό αποτέλεσμα δεν αποκλείει πλήρως την υπογονιμότητα, όπως και ένα κακό αποτέλεσμα δεν αποκλείει τις πιθανότητες φυσικής σύλληψης.
Πώς γίνεται το σπερμοδιάγραμμα;
Η εξέταση είναι απλή και δεν απαιτεί κάποια ιδιαίτερα περίπλοκη προετοιμασία.
Βασική προϋπόθεση είναι η αποχή από την εκσπερμάτιση για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα πριν από τη συλλογή του δείγματος. Σύμφωνα με το εγχειρίδιο του WHO, για τη βασική εξέταση συστήνονται τουλάχιστον 3 και έως 5 ημέρες αποχής.
Το δείγμα μπορεί να συλλεχθεί στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο του εργαστηρίου ή, σύμφωνα με τις οδηγίες του εργαστηρίου, να μεταφερθεί από το σπίτι.
Πότε πρέπει να γίνει για πρώτη φορά το σπερμοδιάγραμμα;
Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη ηλικία στην οποία κάθε άνδρας πρέπει υποχρεωτικά να κάνει σπερμοδιάγραμμα. Η ανάγκη για την εξέταση εξαρτάται περισσότερο από το ιστορικό, τους παράγοντες κινδύνου και τον στόχο του ελέγχου.
Όταν σχεδιάζετε να αποκτήσετε παιδί
Όταν ένα ζευγάρι αποφασίζει να ξεκινήσει προσπάθειες, η προσοχή πέφτει σχεδόν πάντα στη γυναίκα. Ο ανδρικός παράγοντας όμως εμπλέκεται περίπου στις μισές περιπτώσεις δυσκολίας σύλληψης και το σπερμοδιάγραμμα είναι η πιο απλή εξέταση σε όλη τη διαδικασία. Δεν υπάρχει λόγος να είναι η τελευταία. Αν γίνει από την αρχή, σας δίνει μια καθαρή εικόνα της ανδρικής γονιμότητας.
Ταυτόχρονα, το σπερμοδιάγραμμα είναι η πρώτη εξέταση που θα συσταθεί αν οι προσπάθειες διαρκούν ήδη πάνω από 1 χρόνο.
Όταν υπάρχει παράγοντας που μπορεί να επηρεάζει τη γονιμότητα
Ένας πρώιμος έλεγχος έχει μεγαλύτερη σημασία όταν υπάρχει σχετικό ιατρικό ιστορικό.
Ενδεικτικά, αξίζει να συζητήσεις με τον γιατρό σου την ανάγκη ελέγχου σε περίπτωση:
- κιρσοκήλης,
- τραυματισμού ή χειρουργείου στους όρχεις,
- ορισμένων λοιμώξεων του γεννητικού συστήματος,
- προηγούμενων προβλημάτων γονιμότητας,
- χημειοθεραπείας ή ακτινοθεραπείας,
- χρήσης αναβολικών στεροειδών,
- λήψης εξωγενούς τεστοστερόνης,
- άλλων καταστάσεων ή θεραπειών που μπορεί να επηρεάσουν την παραγωγή σπερματοζωαρίων.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, το πρώτο βήμα είναι ένα σπερμοδιάγραμμα και στη συνέχεια η συνολική αξιολόγηση του ιστορικού.
Ακόμη κι αν δεν προσπαθείς για παιδί
Ένας υγιής άνδρας χωρίς παράγοντες κινδύνου δεν χρειάζεται απαραίτητα την εξέταση. Αν όμως θέλεις να γνωρίζεις την εικόνα της γονιμότητάς σου σήμερα, ένα σπερμοδιάγραμμα λειτουργεί ως σημείο αναφοράς. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμο αν σκοπεύεις να αποκτήσεις παιδιά αργότερα στη ζωή σου και θέλεις να εξετάσεις το ενδεχόμενο κρυοσυντήρησης.
Γιατί να μην περιμένεις να εμφανιστεί πρόβλημα;
Η ανδρική γονιμότητα έχει κι αυτή περιορισμούς και μπορεί να επηρεαστεί τόσο από την ηλικία όσο και από τον τρόπο ζωής και την κληρονομικότητα.
Ορισμένοι παράγοντες που επηρεάζουν το σπέρμα, μάλιστα, δρουν “αθόρυβα” και αποκαλύπτονται όταν είναι ήδη αργά. Γι’ αυτό, η ενημέρωση και η πρόληψη έχουν αξία.
Η γονιμότητα μπορεί να αποτελεί μέρος ενός ολοκληρωμένου ετήσιου check-up.
Movember: μία αφορμή για πρόληψη
Το Movember έφερε την ανδρική υγεία στη δημόσια συζήτηση, από τον καρκίνο του προστάτη και των όρχεων μέχρι την ψυχική υγεία. Η ιδέα πίσω από αυτό είναι απλή: οι άνδρες αργούν να ασχοληθούν με την υγεία τους και συνήθως το κάνουν μόνο όταν υπάρχει ήδη κάποιο πρόβλημα.
Η γονιμότητα ανήκει στην ίδια συζήτηση και ο έλεγχός της ακολουθεί την ίδια λογική με κάθε άλλη προληπτική εξέταση: να έχεις όλες τις απαραίτητες πληροφορίες, ώστε να αποφασίζεις με επίγνωση και όχι υπό πίεση.
Αυτόν τον Νοέμβριο βάλε προτεραιότητα στην πρόληψη: κλείσε το ραντεβού σου.
Συχνές ερωτήσεις
Πότε πρέπει να κάνω το πρώτο σπερμοδιάγραμμα;
Δεν υπάρχει συγκεκριμένη ηλικία που να συστήνεται για όλους τους άνδρες.
Η ανάγκη για σπερμοδιάγραμμα εξαρτάται από το ιστορικό, τους παράγοντες κινδύνου και το αν υπάρχει επιθυμία για τεκνοποίηση ή ανάγκη διερεύνησης της γονιμότητας.
Τι δείχνει το σπερμοδιάγραμμα;
Αξιολογεί βασικές παραμέτρους του σπέρματος, όπως τη συγκέντρωση, τον συνολικό αριθμό, την κινητικότητα, τη μορφολογία και άλλα χαρακτηριστικά του δείγματος.
English 
Ελληνικά